จักรพันธุ์ โปษยกฤต ศิลปินแห่งชาติ สาขาทัศนศิลป์ พุทธศักราช 2543 คือหนึ่งในศิลปินผู้มีบทบาทสำคัญในการสืบสานและสร้างสรรค์มรดกศิลปวัฒนธรรมไทยในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ ผลงานของท่านครอบคลุมหลากหลายแขนง ทั้งจิตรกรรมร่วมสมัย จิตรกรรมไทยประเพณี ประติมากรรม งานหุ่นกระบอก ตลอดจนงานประณีตศิลป์ นาฏดุริยางคศิลป์ และวรรณกรรม โดยมีอัตลักษณ์โดดเด่นในด้านความวิจิตรประณีตและความลุ่มลึกทางสุนทรียภาพ
ด้วยความรักและความทุ่มเทอย่างลึกซึ้งต่อศิลปะ ผลงานของจักรพันธุ์สะท้อนพลังชีวิตและจิตวิญญาณผ่านลายเส้น สี และฝีแปรงได้อย่างมีเอกลักษณ์ โดยเฉพาะผลงานภาพเหมือน (Portrait) และผลงานที่ได้รับแรงบันดาลใจจากวรรณคดีและนาฏศิลป์ไทย ซึ่งถ่ายทอดความงามเชิงอุดมคติได้อย่างงดงาม ละเอียดอ่อน และเปี่ยมเสน่ห์ อีกทั้งยังมีความโดดเด่นในการนำเสนอภาพสตรีและตัวละครหญิงในวรรณคดีไทย ที่สามารถตราตรึงผู้ชมได้อย่างลึกซึ้ง
ในด้านผลงานสาธารณะและศิลปกรรมขนาดใหญ่ จักรพันธุ์ โปษยกฤต และคณะ ได้สร้างสรรค์ผลงานพุทธศิลป์อันทรงคุณค่า อาทิ จิตรกรรมฝาผนังภายในพระอุโบสถวัดตรีทศเทพวรมหาวิหาร กรุงเทพมหานคร และวัดเขาสุกิม จังหวัดจันทบุรี ซึ่งถ่ายทอดโลกทัศน์ ความเชื่อ และปรัชญาทางพระพุทธศาสนา ผ่านภาพจิตรกรรมที่งดงามราวกับสรวงสวรรค์
มูลนิธิจักรพันธุ์ โปษยกฤต ก่อตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 24 เมษายน พ.ศ. 2546 โดยมีวัตถุประสงค์หลักในการทำนุบำรุงศิลปะและศาสนา ตลอดจนเป็นศูนย์กลางในการสร้างสรรค์ศิลปกรรมแขนงต่าง ๆ โดยการรวมตัวของศิลปินและช่างฝีมือหลากหลายสาขาที่ทำงานร่วมกันภายใต้เจตจำนงเดียวกัน
ภารกิจสำคัญของมูลนิธิครอบคลุมทั้งการสร้างสรรค์ อนุรักษ์ และถ่ายทอดองค์ความรู้ด้านศิลปวัฒนธรรมไทย ไม่ว่าจะเป็นงานจิตรกรรมฝาผนัง งานอนุรักษ์ศิลปวัตถุของชาติ การออกแบบและสร้างสรรค์ศิลปกรรมตามพระราชดำริ งานออกแบบในพื้นที่สาธารณะทางวัฒนธรรม รวมถึงการอนุรักษ์และพัฒนาศิลปะการแสดงหุ่นกระบอก ซึ่งดำเนินการมาอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ พ.ศ. 2518
อีกหนึ่งภารกิจสำคัญคือการจัดตั้ง พิพิธภัณฑ์จักรพันธุ์ โปษยกฤต ซึ่งปัจจุบันได้ก่อสร้างแล้วเสร็จสมบูรณ์ โดยทำหน้าที่เป็นแหล่งรวบรวมผลงานศิลปะหลากแขนงของศิลปิน และเป็นพื้นที่เผยแพร่ความรู้ด้านศิลปวัฒนธรรมไทยสู่สาธารณชนอย่างกว้างขวาง ภายในพิพิธภัณฑ์ยังประกอบด้วยโรงมหรสพสำหรับการแสดงหุ่นกระบอกที่มีระบบเวที แสง สี เสียง อย่างครบวงจร
นอกจากการเป็นแหล่งรวบรวมผลงาน มูลนิธิและพิพิธภัณฑ์ยังทำหน้าที่เป็นพื้นที่ถ่ายทอดองค์ความรู้ ผ่านการฝึกสอนและพัฒนาทักษะให้แก่ศิลปิน ช่างฝีมือ และเยาวชนในหลากหลายแขนง ไม่ว่าจะเป็นจิตรกรรม ประติมากรรม ประณีตศิลป์ นาฏศิลป์ ดนตรีไทย และการเชิดหุ่นกระบอก โดยมีแผนในการพัฒนาไปสู่สถาบันการเรียนรู้ด้านศิลปวัฒนธรรมในอนาคต
ด้วยบทบาทดังกล่าว มูลนิธิจักรพันธุ์ โปษยกฤต จึงเป็นทั้งแหล่งสร้างสรรค์ อนุรักษ์ และสืบทอดมรดกศิลปวัฒนธรรมไทยที่สำคัญ โดยมุ่งรักษาคุณค่าและองค์ความรู้ทางศิลปกรรมของชาติให้คงอยู่ และส่งต่อไปยังคนรุ่นต่อไปอย่างยั่งยืน
